Vevudi’a-lkitâbu feterâ-lmucrimîne muşfikîne mimmâ fîhi veyekûlûne yâ veyletenâ mâ li hâżâ-lkitâbi lâ yuġâdiru saġîraten velâ kebîraten illâ ahsâhâc vevecedû mâ ‘amilû hâdirâanc velâ yazlimu rabbuke ehadân
Meal
Herkesin amel defteri önüne konulacak; sen günaha batmış inkârcı suçluların o defterde yazılı olanlardan dolayı ödleri patlayacak şekilde korktuklarını göreceksin. Hayretler içinde: “Yazıklar olsun bize! Bu nasıl defter ki, küçük büyük demeden, hiçbir şeyi dışarıda bırakmadan ne yapmış, ne söylemişsek hepsini saymış dökmüş!” diyecekler. Böylece yaptıkları her şeyi amel defterlerinde bulacaklar. Rabbin hiç kimseye zulmetmez.
Kur'an Tefsiri
İnsan başıboş, sebepsiz ve hikmetsiz yaratılmamıştır. O, kâinatın özü olarak Allah’a kulluk için yaratılmış; bu yüzden onun her türlü söz, fiil ve davranışları, hatta gönlünden geçen düşünceler bile takip altına alınmıştır. Aslında insan; her şeyi bilen, gören, işiten, her şeyden hakkiyle haberdar olan Allah’ın huzurunda, ilâhî kameraların altında bir ömür sürmektedir. Kur’ân-ı Kerîm bu gerçeği ısrarla ve tekrarla açıklamaktadır. Fakat insan bunu anlamakta ve güneş kadar açık bu gerçeği kabullenmekte sıkıntı yaşamaktadır. Âyet-i kerîmelerde buyrulur:
“Fakat siz dini, hesap ve ceza gününü yalanlıyorsunuz. Oysa yanıbaşınızda sizi sürekli gözetleyenler var. Her söz ve davranışınızı kayda geçiren tertemiz, şerefli melekler… Onlar, yaptığınız her şeyi bilirler.” (İnfitâr 82/9-12)
“O gün bütün ümmetleri zillet içinde diz çökmüş olarak görürsün. Her ümmet kendi hesap defterinin başına çağrılır. O gün, ancak yaptıklarınızın karşılığını göreceksiniz. Onlara: «İşte, sizinle ilgili her şeyi dosdoğru anlatacak olan kayıt defterimiz! Doğrusu biz, yaptığınız her şeyi bir bir kaydediyorduk» denilecek.” (Câsiye 45/28-29)
Bu âyetlerde de bahsedildiği üzere mahşer günü amel defterlerinde küçük büyük yaptıkları her şeyin kaydedilmiş olduğunu gören inkarcı suçlular, bu sebeple hem insanlar huzurunda rezil olmaktan hem de o suçlara verilecek cezadan dehşete kapılıp korkacaklar; pişmanlıklarını ve şaşkınlıklarını gizleyemeyeceklerdir. Herkes yaptığına göre muamele görecek, Rabbimiz kimseye en küçük bir haksızlık yapmayacaktır.
Âyette, büyük günahlardan olduğu gibi küçük günahlardan da sakınmanın gerektiğine işaret vardır. Çünkü bunların da kaydedildiği haber verilmektedir. Bu sebeple Allah Resûlü (s.a.s.):
“Küçük görülen günahlardan da sakının. Çünkü küçük günahların hali şu kavmin yaptığına benzer: Onlar bir vâdiye inerler. Biri bir odun, öteki bir odun getirir ve böylece ekmeklerini pişirirler.” (Ahmed b. Hanbel, Müsned, I, 402) Yani küçük günahlar da birikerek insanın cehennemde yanmasına sebep olur. Onlardan da sakınmalı, onlar için de istiğfar edilmelidir. Nitekim:
لَا صَغ۪يرَ مَعَ الإصْرَارِ وَ لَا كَب۪يرَ مَعَ الإسْتِغْفَارِ
(Lâ sağîra me‘al ısrâr ve lâ kebîra me‘al istiğfâr)
“Yapılmasında ısrar edildiğinde küçük günahlar zamanla büyük günaha dönüşür. Fakat istiğfara devam edildiğinde ise büyük günahlar bile affedilir” sözü bu konuda bir ölçü olmalıdır.
İnsanların âhirette ceza görmelerinde sorumluluk tamamen kendilerine ait olup bu konuda Yüce Allah’a en küçük bir haksızlık bile izâfe etmek doğru değildir. Çünkü Allah insanı kötülüklerden kaçınıp iyilik yapabilecek özelliklerde yaratmış ve dostuyla düşmanını ona tâ işin başındayken tanıtmıştır:
Muhtasar Tefsir
Amel defteri ortaya konulduğunda kimisi onu sağında kimisi de solundan alır. -Ey İnsan!- Kâfirlerin, bunun içerisinde yazılı olandan korktuklarını görürsün. Çünkü önceden yapmış oldukları küfür ve isyanlarını bilmektedirler. Onlar şöyle derler: "Vay halimize ve başımıza gelen musibete! Ne oluyor bu kitaba? Yapmış olduğumuz amellerimizden küçük büyük hiçbir şey bırakmayarak hepsini sayıp dökmüş!" Onlar dünya hayatında yapmış oldukları tüm günahları sabit ve yazılı olarak bulurlar. -Ey Resul!- Rabbin hiçbir kimseye zulmetmez. Hiçbir kimseyi günahsız cezalandırmaz. Kendisine itaat etmiş kimsenin yapmış olduğu itaatin ecrinden hiçbir şey eksiltmez.