Yevme nekûlu licehenneme heli-mtele/ti ve tekûlu hel min mezîdin
Meal
O gün cehenneme: “Doldun mu?” diye soracağız, o da her seferinde: “Daha yok mu?” diye nâra atacak!
Kur'an Tefsiri
Cehennemin verdiği cevabı iki türlü anlamak mümkündür:
› “Artık ağzıma kadar doldum. İçimde daha fazla insana yer kalmadı.” Çünkü orasını kâfirler ve günahkârlar iğne ucu kadar boş yer kalmayıncaya kadar doldurmuş olacaklardır. Zira Cenâb-ı Hakk’ın cehennemi insan ve cinlerle tıka basa dolduracağı vaadi vardır. (bk. Secde 32/13)
› “Daha ne kadar kâfir, günahkâr varsa hepsini alın gelin. Bende hepsi için yer bulunur.”
Resûlullah (s.a.s.) bu âyeti şöyle tefsir etmiştir:
“Cehennemlikler oraya atıldıkça cehennem durmadan «Daha fazlası yok mu» diye söylenecek. Nihâyet Allah Teâlâ cehennemin üzerine basacak, bu defa da «Artık yetişir, yetişir» diyecek.” (Buhârî, Tefsir 30/1; Müslim, Cennet 37, 38)
Nitekim âyet-i kerîmelerde de sık sık “Sanki cehennemde kâfirlere yer yok mu?” (Ankebût 29/68), “Sanki cehennemde büyüklük taslayanlara yer yok mu?” (Zümer 39/60) ifadesi tekrarlanır.
Efendimiz (s.a.s.), bir başka hadis-i şerifinde şöyle buyurur:
“Cennet ile cehennem münâkaşa ettiler. Cehennem:
«−Bende zorbalar ve kibirliler var» dedi. Cennet:
«−Bende zayıflar ve yoksullar var» dedi.
Bunun üzerine Allah Teâlâ onların çekişmesini şöyle hâlletti:
«−Ey cennet! Sen benim rahmetimsin, dilediğime seninle merhamet ederim. Ey cehennem! Sen de benim azâbımsın. Dilediğime seninle azâb ederim. Ben, her ikinizi de dolduracağım.»” (Müslim, Cennet 34; Buhârî, Tefsir 50/1)
İnkâr edenlerin fecî âkibeti budur. İman ve takvâ üzere bir hayat sürenlere gelince:Muhtasar Tefsir
O gün, cehenneme şöyle deriz: "Sana atılan kâfirler ve isyankârlar ile doldun mu?" Daha fazlasını isteyerek ve Rabbi için kızarak; O da Rabbine şöyle cevap verir: "Daha var mı?"