يَٰٓأَيُّهَا ٱلْمُدَّثِّرُ ١
Эй бурканиб ётган!
1. Эй (либосларига) бурканиб олган зот,
يَٰٓأَيُّهَا ٱلْمُدَّثِّرُ ١
Эй бурканиб ётган!
1. Эй (либосларига) бурканиб олган зот,
قُمْ فَأَنذِرْ ٢
Тур ва огоҳлантир!
2. Туринг-да, (инсонларни Охират азобидан) огоҳлантиринг!
وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ ٣
Ва Роббингни улуғла!
3. Ёлғиз Парвардигорингизни улуғланг!
وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ ٤
Ва кийимингни покла!
4. Либосларингизни пок тутинг!
وَٱلرُّجْزَ فَٱهْجُرْ ٥
Ва азоб(сабабчиси)дан четлан!
5. Бутлардан йироқ бўлинг!
وَلَا تَمْنُن تَسْتَكْثِرُ ٦
Ва кўп (иш)қилган бўлсанг ҳам, миннат қилма!
6. (Бераётган нарсангизни) кўп санаган ҳолингизда эҳсон қилманг!
وَلِرَبِّكَ فَٱصْبِرْ ٧
Ва Роббинг учун сабр қил!
7. Ёлғиз Парвардигорингиз (Юзи) учун (кофирлар томонидан етадиган озорларга) сабр қилинг!
فَإِذَا نُقِرَ فِى ٱلنَّاقُورِ ٨
Ва қачонки дудга пуфланса.
8. Чунки қачон (Қиёмат қойим бўлгани ҳақида хабар бериб) бурғу чалинганида,
فَذَٰلِكَ يَوْمَئِذٍ يَوْمٌ عَسِيرٌ ٩
Ўшал кун, қийин кундир.
9. ана ўша Кун қийин Кундир!
عَلَى ٱلْكَٰفِرِينَ غَيْرُ يَسِيرٍ ١٠
У кофирларга осон эмасдир.
10. Кофирларга осон бўлмаган (Кундир)!
ذَرْنِى وَمَنْ خَلَقْتُ وَحِيدًا ١١
Мени, Ўзим якка яратган кимса бидан қўйиб қўй.
11. (Эй Муҳаммад алайҳис-салоту вас-салом), Мен сўққабош ҳолида яратган кимсани Ўзимга қўйиб беринг!
وَجَعَلْتُ لَهُۥ مَالًا مَّمْدُودًا ١٢
Ва унга кўплаб молу дунё.
12. Мен унга кенг-мўл мол-давлат,
وَبَنِينَ شُهُودًا ١٣
Ва ҳозиру нозир фарзандлар бериб қўйдим.
13. ва (доимо ёнида) ҳозиру нозир ўғилларни (ато) қилдим.
وَمَهَّدتُّ لَهُۥ تَمْهِيدًا ١٤
Ва унга (ҳамма нарсани) осонлаштириб қўйдим.
14. Яна унга (ҳаётнинг барча неъматларини) қулай-осон қилиб қўйдим.
ثُمَّ يَطْمَعُ أَنْ أَزِيدَ ١٥
Сўнгра, яна зиёда қилишимни тамаъ қиладир.
15. Сўнгра у яна зиёда қилишимни тамаъ қилур.
كَلَّآ ۖ إِنَّهُۥ كَانَ لِءَايَٰتِنَا عَنِيدًا ١٦
Йўқ! Чунки, у Бизнинг оятларимизга саркаш эди.
16. Йўқ, (унинг тамаъси беҳудадир)! Чунки у Бизнинг оятларимизга қаршилик қилгувчидир.
سَأُرْهِقُهُۥ صَعُودًا ١٧
Тезда уни машаққатли чиқишла ҳоритарман.
17. Яқинда Мен уни бир харсанг тошга (яъни, ўтиб бўлмас тўсиққа) дучор қилажакман!
إِنَّهُۥ فَكَّرَ وَقَدَّرَ ١٨
Албатта, у тафаккур қилди ва чамалаб кўрди.
18. Чунки у (Қуръонни эшитгач, бу илоҳий Китобга қандай туҳмат қилиш тўғрисида) ўйлади, режа тузди.
فَقُتِلَ كَيْفَ قَدَّرَ ١٩
Лаънат бўлсин унга, қандоқ ҳам чамалаб кўрди!
19. Ҳалок қилингур, қандай режа тузди-я?!
ثُمَّ قُتِلَ كَيْفَ قَدَّرَ ٢٠
Сўнгра яна лаънат бўлсин унга, қандоқ ҳам чамалаб кўрди.
20. Яна ҳалок қилингур, қандай режа тузди-я?!
ثُمَّ نَظَرَ ٢١
Сўнгра назар солди.
21. Сўнгра у (ўйлаган режаларига) қаради.
ثُمَّ عَبَسَ وَبَسَرَ ٢٢
Сўнгра юзини буриштирди ва қавоғини солди.
22. Сўнгра (Қуръондан бирон айб топа олмагач, пешонасини) тириштирди ва (афтини) буриштирди.
ثُمَّ أَدْبَرَ وَٱسْتَكْبَرَ ٢٣
Сўнгра юз ўгирди ва такаббурлик қилди.
23. Сўнгра (Ҳақдан) юз ўгирди ва кибр-ҳаво қилди.
فَقَالَ إِنْ هَٰذَآ إِلَّا سِحْرٌ يُؤْثَرُ ٢٤
Бас, бу асар қолган сеҳрдан ўзга ҳеч нарса эмас.
24. Бас, у: «Бу (Қуръон Аллоҳнинг сўзи эмас, балки) фақат (аввалгилардан нақл қилинаётган бир сеҳрдир.
إِنْ هَٰذَآ إِلَّا قَوْلُ ٱلْبَشَرِ ٢٥
Бу башар сўзидан ўзга ҳеч нарса эмас, деди.
25. Бу фақат башарнинг сўзидир», деди.
سَأُصْلِيهِ سَقَرَ ٢٦
Тезда уни сақар (дўзахи)га киритаман.
26. Яқинда Мен уни Сақарга (жаҳаннамга) киритажакман!
وَمَآ أَدْرَىٰكَ مَا سَقَرُ ٢٧
Ва сақар нималигини сенга нима билдирди?
27. (Эй Муҳаммад алайҳис-салоту вас-салом), Сақарнинг нима эканлигини сиз қаердан ҳам билар эдингиз.
لَا تُبْقِى وَلَا تَذَرُ ٢٨
У (сақар) боқий қолдирмас ва тарк ҳам қилмас.
28. У (бирон кофирни) қолдирмас — қўймас (балки куйдириб ҳалок қилур)!
لَوَّاحَةٌ لِّلْبَشَرِ ٢٩
У терини кўп куйдирувчидир.
29. (У беш юз йиллик масофадан) инсонларга яққол кўриниб тургувчидир.
عَلَيْهَا تِسْعَةَ عَشَرَ ٣٠
Унинг устида ўн тўққизта (фаришта) бордир.
30. Унинг устида ўн тўққиз (фаришта қўриқчилик-эгалик қилур).
وَمَا جَعَلْنَآ أَصْحَٰبَ ٱلنَّارِ إِلَّا مَلَٰٓئِكَةً ۙ وَمَا جَعَلْنَا عِدَّتَهُمْ إِلَّا فِتْنَةً لِّلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لِيَسْتَيْقِنَ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ وَيَزْدَادَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِيمَٰنًا ۙ وَلَا يَرْتَابَ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ وَٱلْمُؤْمِنُونَ ۙ وَلِيَقُولَ ٱلَّذِينَ فِى قُلُوبِهِم مَّرَضٌ وَٱلْكَٰفِرُونَ مَاذَآ أَرَادَ ٱللَّهُ بِهَٰذَا مَثَلًا ۚ كَذَٰلِكَ يُضِلُّ ٱللَّهُ مَن يَشَآءُ وَيَهْدِى مَن يَشَآءُ ۚ وَمَا يَعْلَمُ جُنُودَ رَبِّكَ إِلَّا هُوَ ۚ وَمَا هِىَ إِلَّا ذِكْرَىٰ لِلْبَشَرِ ٣١
Дўзах соҳибларини фаришталардан қилганимиз ва уларнинг адади ҳам фақат кофирларни санаш учундир. Китоб берилганлар ишонч ҳосил қилишлари учундир. Ва иймонлиларнинг иймони зиёда бўлиши учундир. Китоб берилганлар ва мўминлар шак-шубҳа қилмасликлари учундир ва қалбларида касали бор(мунофиқ)лар ва кофирлар, Аллоҳ бу билан нима мисолни ирода қилмоқчи, дейишлари учундир. Шундоқ қилиб Аллоҳ хоҳлаган кимсани адаштирадир ва хоҳлаган кимсани ҳидоятга соладир. Роббингнинг аскарларини Ўзидан бошқа ҳеч ким билмайдир. Ва у (дўзах) башарият учун эслатмадан ўзга ҳеч нарса эмасдир.
31. Биз фақат фаришталарни дўзах эгалари-қўриқчилари қилдик ва Биз фақат кофир бўлган кимсаларни синаш учун у (фаришта)ларнинг саноғини (ўн тўққизта) қилдик. Токи китоб берилган кимсалар (яъни, яҳудий ва насронийлар ўзларининг илоҳий китоблари бўлмиш Таврот ва Инжилда ҳам дўзах қўриқчилари бўлган фаришталар саноғи ўн тўққизта экани айтилганини кўриб Қуръоннинг Аллоҳ томонидан нозил қилинган Ҳақ Китоб эканлигини) аниқ билгайлар ва иймон келтирган зотларнинг иймонлари эса янада зиёда бўлгай ҳамда китоб берилган кимсалар ҳам, мўминлар ҳам (дўзах қўриқчиларининг саноғи тўғрисида) шак-шубҳа қилмагайлар. Ва токи дилларида мараз (мунофиқлик) бўлган кимсалар ва кофирлар: «Буни мисол қилиш билан (яъни, фаришталар саноғини ўн тўққизта қилиш билан) Аллоҳ нима демоқчи?», дегайлар. Аллоҳ Ўзи хоҳлаган кимсаларни мана шундай йўлдан оздириб қўюр ва Ўзи хоҳлаган кишиларни ҳидоят қилур. Парвардигорингизнинг қўшинларини (яъни, фаришталарнинг қанча ададда ва қандай сифатда эканликларини) ёлғиз Унинг Ўзигина билур. У (яъни, ушбу оятларда таърифланган жаҳаннам) фақат инсонлар (панд-насиҳат олишлари) учун бир эслатмадир.
كَلَّا وَٱلْقَمَرِ ٣٢
Йўқ! Ой билан қасам.
32. Дарҳақиқат, Ойга қасам,
وَٱلَّيْلِ إِذْ أَدْبَرَ ٣٣
Ва чекинаётган тун билан қасам.
33. Ўтиб кетган тунга қасам,
وَٱلصُّبْحِ إِذَآ أَسْفَرَ ٣٤
Ва ёришаётган тонг билан қасам.
34. Ёришиб келаётган тонгга қасамки,
إِنَّهَا لَإِحْدَى ٱلْكُبَرِ ٣٥
Албатта у(дўзах) улкан(азоб) ларнинг биридир.
35. Албатта у (жаҳаннам) чўнг (бало)лардан биридир.
نَذِيرًا لِّلْبَشَرِ ٣٦
Башарият учун огоҳлантирувчидир.
36. (Барча) инсонлар учун огоҳлантиргувчи (бўлган чўнг балолардан биридир).
لِمَن شَآءَ مِنكُمْ أَن يَتَقَدَّمَ أَوْ يَتَأَخَّرَ ٣٧
Сизлардан пешқадам бўлишни ёки ортда қолишни хоҳлаётган кимсалар учун ҳамдир.
37. — Сизларнинг орангизда (яхшилик ва тоат-ибодат томонга) илгарилаётган ёки (куфру исён томонига) чекинаётган кишилар учун (огоҳлантиргувчи бўлган чўнг балолардан биридир).
كُلُّ نَفْسٍۭ بِمَا كَسَبَتْ رَهِينَةٌ ٣٨
Ҳар бир шахс ўз касбининг гаровидир.
38. Ҳар бир жон ўзи (ҳаёти-дунёда) касб қилган амали сабабли (дўзахда) ушлангувчидир.
إِلَّآ أَصْحَٰبَ ٱلْيَمِينِ ٣٩
Магар ўнг тараф соҳиблари мустаснодир.
39. Фақат ўнг қўл эгаларигина (яъни, ҳаёти-дунёда иймон келтирганлари ва эзгу амаллар қилганлари сабабли Қиёмат Кунида номаи аъмоллари ўнг қўлларидан берилган саодатманд зотларгина дўзахдан) нажот топгувчидирлар.
فِى جَنَّٰتٍ يَتَسَآءَلُونَ ٤٠
Улар жаннатларда сўрарлар.
40. Улар жаннатларда бир-бирлари билан савол-жавоб қилишурлар.
عَنِ ٱلْمُجْرِمِينَ ٤١
Гуноҳкорлардан.
41. (Дўзахга ташланган) жиноятчи-кофир ҳақида.
مَا سَلَكَكُمْ فِى سَقَرَ ٤٢
Сизларни дўзахга нима киритди?
42. (Улар дўзах аҳлига): «Сизларни нима Сақарга киритди?», (деганларида),
قَالُوا۟ لَمْ نَكُ مِنَ ٱلْمُصَلِّينَ ٤٣
Улар: «Намоз ўқийдиганлардан бўлмаган эдик.
43. Улар айтурлар: «Бизлар намоз ўқигувчилардан бўлмадик.
وَلَمْ نَكُ نُطْعِمُ ٱلْمِسْكِينَ ٤٤
Ва мискинларга таом бермаган эдик.
44. Мискин-бечорага таом бергувчи ҳам бўлмадик.
وَكُنَّا نَخُوضُ مَعَ ٱلْخَآئِضِينَ ٤٥
Ва ботилга шунғувчилар билан бирга шўнғир эдик.
45. Бизлар (ботил-беҳуда сўзларга) шўнғигувчи кимсалар билан бирга шўнғир эдик (яъни, Қуръон ва пайғамбар хусусида туҳмат-ёлғонлар тўқир эдик).
وَكُنَّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ ٱلدِّينِ ٤٦
Ва қиёмат куни ёлғонга чиқарган эдик.
46. Бизлар Жазо — Қиёмат Кунини ёлғон дер эдик.
حَتَّىٰٓ أَتَىٰنَا ٱلْيَقِينُ ٤٧
Токи бизга ўлим келгунича», дерлар.
47. То бизларга аниқ (ўлим) келгунича».
فَمَا تَنفَعُهُمْ شَفَٰعَةُ ٱلشَّٰفِعِينَ ٤٨
Бас, уларга шафоатчиларнинг шафоати манфаат бермас.
48. Энди оқловчиларнинг оқлови уларга фойда бермас!
فَمَا لَهُمْ عَنِ ٱلتَّذْكِرَةِ مُعْرِضِينَ ٤٩
Уларга не бўлдики, эслатмадан юз ўрирурлар?!
49. Нега улар бу Эслатмадан — Қуръондан юз ўгирадилар-а?!
كَأَنَّهُمْ حُمُرٌ مُّسْتَنفِرَةٌ ٥٠
Худди қаттиқ қўрққан эшаклар.
50. Худди ёввойи эшакларга,
فَرَّتْ مِن قَسْوَرَةٍۭ ٥١
Арслондан қочгани каби.
51. Шердан қочган (ёввойи эшакларга ўхшаб Қуръондан юз ўгирадилар-а?!)
بَلْ يُرِيدُ كُلُّ ٱمْرِئٍ مِّنْهُمْ أَن يُؤْتَىٰ صُحُفًا مُّنَشَّرَةً ٥٢
Балки улардан ҳар бири ўзига нашр қилинган саҳифалар берилишини ирода қиладир.
52. Йўқ, (улар ҳеч қачон Қуръон оятларига қулоқ тутмаслар, балки) улардан ҳар бир кимса ўзига очиқ саҳифалар берилишини истар!
كَلَّا ۖ بَل لَّا يَخَافُونَ ٱلْءَاخِرَةَ ٥٣
Йўқ! Балки улар охиратдан қўрқмаслар.
53. Йўқ, (уларнинг кофир бўлишларига сабаб, асло уларга очиқ саҳифалар берилмагани эмас), балки улар Охират(га иймон келтирмайдилар ва унда бўладиган азоб-уқубат)дан қўрқмаслар (ва шу сабабдан Қуръондан юз ўгирурлар).
كَلَّآ إِنَّهُۥ تَذْكِرَةٌ ٥٤
Йўқ! Албатта у(Қуръон) эслатмадир.
54. Ҳа, албатта у (Қуръон) бир эслатмадир.
فَمَن شَآءَ ذَكَرَهُۥ ٥٥
Бас, ким хоҳласа уни эслайдир.
55. Бас, хоҳлаган киши ундан эслатма-ибрат олур.
وَمَا يَذْكُرُونَ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ ۚ هُوَ أَهْلُ ٱلتَّقْوَىٰ وَأَهْلُ ٱلْمَغْفِرَةِ ٥٦
Ва фақат Аллоҳ хоҳласагина эслайдилар. У зот тақво аҳлидир ва мағфират аҳлидир.
56. Улар ёлғиз Аллоҳ хоҳлаганидагина (Қуръондан) эслатма-ибрат олурлар. У (Аллоҳ) тақво эгасидир (яъни, бандалари Ундан тақво қилишлари — қўрқишлари лозимдир) ва (У Аллоҳ тақво қилгувчи бандалари учун) мағфират Эгасидир.