وَٱلنَّجْمِ إِذَا هَوَىٰ ١
Batmaqda olan ulduza (Sürəyya ulduzuna) and olsun ki,
And olsun batmaqda olan ulduza!
وَٱلنَّجْمِ إِذَا هَوَىٰ ١
Batmaqda olan ulduza (Sürəyya ulduzuna) and olsun ki,
And olsun batmaqda olan ulduza!
مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَىٰ ٢
Sizin yoldaşınız (Muhəmməd əleyhissəlam) nə haqq yoldan sapmış, nə də azmışdır!
Sizin yoldaşınız nə haqdan azmış, nə də yoldan çıxmışdır.
وَمَا يَنطِقُ عَنِ ٱلْهَوَىٰٓ ٣
O, kefi istəyəni (havadan) danışmır.
O, öz istəyi ilə danışmır.
إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْىٌ يُوحَىٰ ٤
Bu, ancaq (Allah dərgahından) nazil olan bir vəhydir.
Bu, ona təlqin edilən bir vəhydir.
عَلَّمَهُۥ شَدِيدُ ٱلْقُوَىٰ ٥
Onu (Muhəmməd əleyhissəlama) çox qüvvətli olan (Cəbrail) öyrətdi.
Bunu ona çox qüvvətli olan öyrətdi –
ذُو مِرَّةٍ فَٱسْتَوَىٰ ٦
O qüvvət (ağıl və gözəllik) sahibi (Peyğəmbər əleyhissəlama öz həqiqi şəklində) göründü.
gözəl görünüşlü Cəbrail. O, yüksəlib öz surətində göründü.
وَهُوَ بِٱلْأُفُقِ ٱلْأَعْلَىٰ ٧
O (Cəbrail) ən uca üfüqdə (günəşin çıxdığı yerdə) idi.
O, ən uca üfüqdə idi.
ثُمَّ دَنَا فَتَدَلَّىٰ ٨
Sonra (Cəbrail Muhəmməd əleyhissəlama) yaxınlaşdı və aşağı endi.
Sonra Muhəmmədə yaxınlaşıb aşağı endi.
فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنَىٰ ٩
(Onların arasındakı məsafə) iki yay uzunluğunda, bəlkə, ondan da yaxın oldu.
O, iki yay uzunluğunda, hətta ondan da yaxın məsafədə idi.
فَأَوْحَىٰٓ إِلَىٰ عَبْدِهِۦ مَآ أَوْحَىٰ ١٠
Sonra (Cəbrail Allahın Öz) bəndəsinə (Mühəmmədə) vəhy buyurduğunu vəhy etdi.
Sonra Allah Öz quluna nazil edəcəyini vəhy etdi.
مَا كَذَبَ ٱلْفُؤَادُ مَا رَأَىٰٓ ١١
Qəlb (Peyğəmbərin qəlbi) gördüyünü yalan saymadı. (Muhəmməd əleyhissəlam gözü ilə gördüyünün Cəbrail olduğuna qəlbdən inandı).
Peyğəmbərin qəlbi gördüyünü yalan saymadı.
أَفَتُمَٰرُونَهُۥ عَلَىٰ مَا يَرَىٰ ١٢
Siz onunla gördüyü barəsində mübahisəmi edirsiniz?
İndi siz onunla gördüyü şey barəsində mübahisəmi edirsiniz?
وَلَقَدْ رَءَاهُ نَزْلَةً أُخْرَىٰ ١٣
And olsun ki, (Muhəmməd əleyhiissəlam Cəbraili öz həqiqi surətində) başqa bir dəfə də (me’rac vaxtı) görmüşdü;
Onu bir daha öz sürətində enərkən gördü –
عِندَ سِدْرَةِ ٱلْمُنتَهَىٰ ١٤
(Yeddinci göydəki) Sidrətül-müntəhanın yanında.
son həddəki Sidr ağacının yanında.
عِندَهَا جَنَّةُ ٱلْمَأْوَىٰٓ ١٥
(Mələklər, şəhidlər və müttəqilər məskəni olan) Mə’va cənnəti onun yanındadır.
Məva bağı da onun yanındadır.
إِذْ يَغْشَى ٱلسِّدْرَةَ مَا يَغْشَىٰ ١٦
O zaman Sidrəni nələr bürümüşdü, nələr!
O zaman Sidr ağacını bürüyən bürümüşdü.
مَا زَاغَ ٱلْبَصَرُ وَمَا طَغَىٰ ١٧
Göz nə (sağa-sola) yayındı, nə də uzağa getdi (hər şeyi olduğu kimi gördü).
Peyğəmbərin gözü yayınmadı və həddi aşmadı.
لَقَدْ رَأَىٰ مِنْ ءَايَٰتِ رَبِّهِ ٱلْكُبْرَىٰٓ ١٨
And olsun ki, (Peyğəmbər) öz Rəbbininən böyük qüdrət nişanələrindən (mö’cüzələrindən) bir qismini (Beytül-mə’muru, Sidrətül-müntəhanı, Cənnəti, Cəhənnəmi, Rəfrəfi, altı yüz qanadı olan Cəbrailin həqiqi surətini və i. a.) gördü.
O, öz Rəbbinin ən böyük dəlillərindən bəzisini gördü.
أَفَرَءَيْتُمُ ٱللَّٰتَ وَٱلْعُزَّىٰ ١٩
(Ey müşriklər!) Bir deyin görək (sizin ibadət etdiyiniz) Lat və Uzza nəyə qadirdilər?!
Siz tapındığınız Lat və Uzzanı gördünüzmü?
وَمَنَوٰةَ ٱلثَّالِثَةَ ٱلْأُخْرَىٰٓ ٢٠
Digər üçüncü (büt) olan Mənat da həmçinin?!
Həmçinin üçüncü olan Mənatı da?
أَلَكُمُ ٱلذَّكَرُ وَلَهُ ٱلْأُنثَىٰ ٢١
Məgər oğlanlar sizin, (bəyənmədiyiniz) qızlar Onundurmu?! (Allahındırmı)?!
Məgər oğlanlar sizin, qızlar Onundurmu?
تِلْكَ إِذًا قِسْمَةٌ ضِيزَىٰٓ ٢٢
Elə isə bu ədalətsiz bölgüdür!
Onda bu ədalətsiz bölgü olardı!
إِنْ هِىَ إِلَّآ أَسْمَآءٌ سَمَّيْتُمُوهَآ أَنتُمْ وَءَابَآؤُكُم مَّآ أَنزَلَ ٱللَّهُ بِهَا مِن سُلْطَٰنٍ ۚ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا ٱلظَّنَّ وَمَا تَهْوَى ٱلْأَنفُسُ ۖ وَلَقَدْ جَآءَهُم مِّن رَّبِّهِمُ ٱلْهُدَىٰٓ ٢٣
Onlar (bütlər) sizin atalarınızın (özlərindən uydurub) qoyduqları adlardan başqa heç bir şey deyildir! (Onların yalnız quru adı var, heç bir şeyə qadir deyillər). Allah onlara (ibadət edilməsinə) dair heç bir dəlil endirməmişdir. Onlar (müşriklər) yalnız zənnə və nəfslərindən gələn istəklərə uyarlar. Halbuki Rəbbindən onlara haqq yolu göstərən rəhbər (Qur’an və Peyğəmbər) gəlmişdir.
Onlar sizin və atalarınızın qoyduqları adlardan başqa bir şey deyildir. Allah onlar haqqında heç bir dəlil nazil etməmişdir. Onlar yalnız zənnə və nəfslərinin istəklərinə uyarlar. Halbuki Rəbbindən onlara doğru yolu göstərən rəhbər artıq gəlmişdir.
أَمْ لِلْإِنسَٰنِ مَا تَمَنَّىٰ ٢٤
Yoxsa insan istədiyi hər şeyə nail ola bilər?! (Xeyr, bu mümkün deyildir. Müşriklərin çox istəməsinə baxmayaraq, bütlər onlar üçün Allah dərgahında heç bir şəfaət edə bilməzlər).
Yoxsa insan üçün istədiyi hər şey hazırlanmışdır?
فَلِلَّهِ ٱلْءَاخِرَةُ وَٱلْأُولَىٰ ٢٥
Axirətdə, dünya da ancaq Allahındır!
Axirət də, dünya da Allahındır.
۞ وَكَم مِّن مَّلَكٍ فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ لَا تُغْنِى شَفَٰعَتُهُمْ شَيْـًٔا إِلَّا مِنۢ بَعْدِ أَن يَأْذَنَ ٱللَّهُ لِمَن يَشَآءُ وَيَرْضَىٰٓ ٢٦
Göylərdə neçə-neçə mələklər vardır ki, onların şəfaəti heç bir fayda verməz. Ancaq Allah Öz istədiyi və razı olduğu kimsəyə (mələyə, yaxud mö’minə) izin verdikdən sonra (onun şəfaəti fayda verər).
Göylərdə neçə-neçə mələklər vardır ki, onların şəfaəti Allahın istədiyi və Özünün razı qaldığı kimsələrdən başqa heç kəsə heç bir fayda verməz.
إِنَّ ٱلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِٱلْءَاخِرَةِ لَيُسَمُّونَ ٱلْمَلَٰٓئِكَةَ تَسْمِيَةَ ٱلْأُنثَىٰ ٢٧
Həqiqətən, axirətə inanmayanlar mələklərə (onların Allahın qızları olduğunu iddia edərək) qadın adları verirlər.
Axirətə inanmayanlar, həqiqətən də, mələklərə qadın adları verirlər.
وَمَا لَهُم بِهِۦ مِنْ عِلْمٍ ۖ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا ٱلظَّنَّ ۖ وَإِنَّ ٱلظَّنَّ لَا يُغْنِى مِنَ ٱلْحَقِّ شَيْـًٔا ٢٨
Onlar buna dair heç bir şey bilmir, yalnız zənnə qapılırlar. Zənn isə əsla həqiqət ola bilməz!
Halbuki buna dair heç bir bilgiləri yoxdur. Sadəcə olaraq zənnə qapılırlar. Zənn isə əsla həqiqət ola bilməz.
فَأَعْرِضْ عَن مَّن تَوَلَّىٰ عَن ذِكْرِنَا وَلَمْ يُرِدْ إِلَّا ٱلْحَيَوٰةَ ٱلدُّنْيَا ٢٩
Artıq (ya Peyğəmbər!) Bizim Qur’anımızdan üz çevirib dünya həyatından başqa bir şey istəməyənlərdən üz döndər!
Sən də Bizim Zikrimizi rədd edib dünya həyatından başqa bir şey istəməyənlərdən üzünü yana çevir!
ذَٰلِكَ مَبْلَغُهُم مِّنَ ٱلْعِلْمِ ۚ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِۦ وَهُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ ٱهْتَدَىٰ ٣٠
Onların bildiyi elə bu qədərdir. Şübhəsiz ki, sənin Rəbbin haqq yoldan azanı da, doğru yolda olanı da ən gözəl tanıyandır!
Onların bilik səviyyəsi budur. Şübhəsiz ki, sənin Rəbbin Onun yolundan azanı da, doğru yolla gedəni də yaxşı tanıyır.
وَلِلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ لِيَجْزِىَ ٱلَّذِينَ أَسَٰٓـُٔوا۟ بِمَا عَمِلُوا۟ وَيَجْزِىَ ٱلَّذِينَ أَحْسَنُوا۟ بِٱلْحُسْنَى ٣١
Göylərdə və yerdə nə varsa, (hamısı) Allahındır. O, pislik edənlərə əməllərinin cəzasını verəcək, yaxşılıq edənləri isə ən gözəl mükafatla mükafatlandıracaqdır!
Göylərdə və yerdə nə varsa, Allahındır. Bu, Allahın pislik edənlərə əməllərinin cəzasını verməsi, yaxşılıq edənləri isə ən gözəli ilə (Cənnətlə) mükafatlandırması üçündür.
ٱلَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَٰٓئِرَ ٱلْإِثْمِ وَٱلْفَوَٰحِشَ إِلَّا ٱللَّمَمَ ۚ إِنَّ رَبَّكَ وَٰسِعُ ٱلْمَغْفِرَةِ ۚ هُوَ أَعْلَمُ بِكُمْ إِذْ أَنشَأَكُم مِّنَ ٱلْأَرْضِ وَإِذْ أَنتُمْ أَجِنَّةٌ فِى بُطُونِ أُمَّهَٰتِكُمْ ۖ فَلَا تُزَكُّوٓا۟ أَنفُسَكُمْ ۖ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ ٱتَّقَىٰٓ ٣٢
(O yaxşılıq edənlər ki) kiçik günahlar (xətalar) istisna olmaqla, böyük günahlardan və rəzil işlərdən (zinadan) çəkinərlər. Həqiqətən, sənin Rəbbin çox bağışlayandır. Sizi torpaqdan yaradan da, siz analarınızın bətnlərində rüşeym halında olanda da sizi ən gözəl tanıyan Odur. Özünüzü təmizə çıxartmayın. O, Allahdan qorxub pis əməllərdən çəkinənin kim olduğunu ən gözəl biləndir!
Onlar kiçik günahlar istisna olmaqla, böyük günahlardan və iyrənc əməllərdən çəkinirlər. Həqiqətən, sənin Rəbbin geniş məğfirət sahibidir. O, sizi torpaqdan yaradanda da, siz analarınızın bətnində rüşeym halında olanda da sizi yaxşı tanıyırdı. Özünüzü təmizə çıxartmayın! Çünki O, kimin Allahdan qorxduğunu yaxşı bilir.
أَفَرَءَيْتَ ٱلَّذِى تَوَلَّىٰ ٣٣
(Ya Peyğəmbər!) İndi gördünmü (imandan) dönəni,
Gördünmü üz çevirəni,
وَأَعْطَىٰ قَلِيلًا وَأَكْدَىٰٓ ٣٤
Bir az (pul, mal) verib (qalanına) xəsislik göstərəni?
malından azacıq verib sonra heç verməyəni?
أَعِندَهُۥ عِلْمُ ٱلْغَيْبِ فَهُوَ يَرَىٰٓ ٣٥
Məgər o, qeybi bilirmi ki, (öz dostunun əzabına yüklənə biləcəyini) görsün?! (Müşriklərdən Vəlid ibn Müğirə islama meyl göstərmişdi. Bunu eşidən digər bir müşrik onu babalarının dinindən üz döndərməkdə ittiham edərək möhkəm danlamış və demişdi ki, əgər Müğirə ona müəyyən məbləğ pul, mal versə və islamı atıb öz dininə qayıtsa, o, axirətdə Müğirənin əzabını öz üzərinə götürəcəkdir. Müğirə islamdan üz döndərmiş, lakin xəsislik göstərib həmin şəxsə və’d etdiyi məbləğin hamısını deyil, bir qismini vermişdi).
Məgər o, qeybi bilirmi ki, bunu görsün?
أَمْ لَمْ يُنَبَّأْ بِمَا فِى صُحُفِ مُوسَىٰ ٣٦
Yoxsa ona Musanın səhifələrindən olanlar xəbər verilmədi?!
Yoxsa Musanın səhifələrində olanlar barədə ona xəbər verilmədi?
وَإِبْرَٰهِيمَ ٱلَّذِى وَفَّىٰٓ ٣٧
Və (əhdə) çox vəfalı olan (Allahın qarşısındakı borcunu layiqincə ödəyən) İbrahimin (sühüfündəkilər bildirilmədi?!)
Məgər vəfalı olan İbrahimin səhifələrində olanlar barədə ona bildirilmədi?
أَلَّا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَىٰ ٣٨
(Tövratda və İbrahimin səhifələrində deyilənlər bunlardır:) “Heç bir günahkar başqasının günahına yüklənməz!
Heç bir günahkar başqasının günah yükünü daşımaz.
وَأَن لَّيْسَ لِلْإِنسَٰنِ إِلَّا مَا سَعَىٰ ٣٩
İnsana ancaq öz zəhməti (sə’yi, çalışması, əməli) qalar!
İnsan can atdığı şeyə nail olar.
وَأَنَّ سَعْيَهُۥ سَوْفَ يُرَىٰ ٤٠
Şübhəsiz ki, (qiyamət günü) onun zəhməti (sə’yi, əməli) görünəcəkdir!
Əlbəttə, onun can atdığı əməl ona nəsib olacaqdır.
ثُمَّ يُجْزَىٰهُ ٱلْجَزَآءَ ٱلْأَوْفَىٰ ٤١
Sonra da ona (zəhmətinin, əməlinin) tam əvəzi veriləcəkdir!”
Sonra da ona bunun əvəzi tam veriləcəkdir!”
وَأَنَّ إِلَىٰ رَبِّكَ ٱلْمُنتَهَىٰ ٤٢
Həqiqətən, axır dönüş sənin Rəbbinədir!
Son dönüş sənin Rəbbinədir.
وَأَنَّهُۥ هُوَ أَضْحَكَ وَأَبْكَىٰ ٤٣
Güldürən də, ağladan da Odur!
Güldürən də, ağladan da Odur!
وَأَنَّهُۥ هُوَ أَمَاتَ وَأَحْيَا ٤٤
Öldürən də, dirildən də Odur!
Öldürən də, dirildən də Odur!
وَأَنَّهُۥ خَلَقَ ٱلزَّوْجَيْنِ ٱلذَّكَرَ وَٱلْأُنثَىٰ ٤٥
(İnsanlardan və heyvanlardan ibarət) iki cifti (hər bir cütü) erkək və dişi olaraq yaradan Odur –
O, insanlardan və heyvanlardan biri erkək və bir də dişi olmaqla iki cüt yaratdı –
مِن نُّطْفَةٍ إِذَا تُمْنَىٰ ٤٦
(Bir qərtə) nütfədən (o, ata belindən analığa) axıb tökülərkən.
axıdılan bir nütfədən.
وَأَنَّ عَلَيْهِ ٱلنَّشْأَةَ ٱلْأُخْرَىٰ ٤٧
(Ölüləri) yenidən diriltmək də Ona aiddir!
Təkrar diriltmək də Ona aiddir.
وَأَنَّهُۥ هُوَ أَغْنَىٰ وَأَقْنَىٰ ٤٨
(İstədiyini) dövlətli də edən, kasıb da edən Odur!
Dövlətli edən də, kasıb edən də Odur.
وَأَنَّهُۥ هُوَ رَبُّ ٱلشِّعْرَىٰ ٤٩
Şi’ranın (Şi’ra ulduzunun) da Rəbbi Odur!
Şiranın da Rəbbi Odur.
وَأَنَّهُۥٓ أَهْلَكَ عَادًا ٱلْأُولَىٰ ٥٠
Əvvəlki (ilkin) Adı (Ad qövmünü) O məhv etdi.
O, əvvəlki Ad tayfasını məhv etdi.
وَثَمُودَا۟ فَمَآ أَبْقَىٰ ٥١
Səmudu da həmçinin! Və (onlardan heç kəsi sağ) buraxmadı.
Səmudu da məhv edib onlardan heç kəsi sağ buraxmadı.
وَقَوْمَ نُوحٍ مِّن قَبْلُ ۖ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ هُمْ أَظْلَمَ وَأَطْغَىٰ ٥٢
Daha əvvəl Nuh qövmünü (məhv etdi), çünki onlar daha zalım, daha azğın kimsələr idi.
Daha öncə Nuh qövmünü də məhv etdi, çünki onlar daha zalım, daha azğın kimsələr idi.
وَٱلْمُؤْتَفِكَةَ أَهْوَىٰ ٥٣
(Lut qövmünün yurdu) Mö’təfikənin də altını üstünə O çevirdi (qaldırıb yerə vurdu).
Alt-üst olmuş kəndləri də O viran qoydu.
فَغَشَّىٰهَا مَا غَشَّىٰ ٥٤
Onları nələr sardı, nələr! (Başlarına nə müsibətlər gəldi!)
Onların başına gətirdiyini gətirdi.
فَبِأَىِّ ءَالَآءِ رَبِّكَ تَتَمَارَىٰ ٥٥
(Ey insan!) Sən öz Rəbbinin hansı ne’mətlərinə şəkk edirsən?!
Sən öz Rəbbinin hansı nemətlərinə şübhə edirsən?
هَٰذَا نَذِيرٌ مِّنَ ٱلنُّذُرِ ٱلْأُولَىٰٓ ٥٦
Bu (Muhəmməd əleyhissəlam) da əvvəlki peyğəmbərlər kimi (insanları Allahın əzabı ilə) qorxudan bir peyğəmbərdir!
Bu da əvvəlki xəbərdarlıq edib qorxudanlar kimi bir qorxudandır.
أَزِفَتِ ٱلْءَازِفَةُ ٥٧
(Ey insanlar!) Yaxınlaşam (qiyamət) yaxınlaşdı.
Yaxınlaşan (Qiyamət günü) yaxınlaşdı.
لَيْسَ لَهَا مِن دُونِ ٱللَّهِ كَاشِفَةٌ ٥٨
Onu Allahdan başqa heç kəs dəf edə bilməz! (Və ya: onun dəqiq vaxtını Allahdan başqa heç kəs bilməz!)
Allahdan başqa heç kəs onun qarşısını ala bilməz.
أَفَمِنْ هَٰذَا ٱلْحَدِيثِ تَعْجَبُونَ ٥٩
İndi siz bu kəlama (Qur’ana) təəccübmü edirsiniz?
Siz bu Sözə təəccüblənirsiniz,
وَتَضْحَكُونَ وَلَا تَبْكُونَ ٦٠
Həm də gülürsünüz, heç ağlamırsınız!
gülürsünüz, heç ağlamırsınız,
وَأَنتُمْ سَٰمِدُونَ ٦١
Siz (qəflət içində) oynayır-əylənirsiniz (ona e’tina etmirsiniz).
və oynayıb əylənirsiniz?
فَٱسْجُدُوا۟ لِلَّهِ وَٱعْبُدُوا۟ ۩ ٦٢ ۩
(Ey insanlar!) Gəlin Allaha səcdə edin, (Allaha) ibadət edin! (Ondan başqasına itaət etməyin!)
Siz Allaha səcdə qılın və Ona ibadət edin!